Εμιλιάνο Ζαπάτα: Ο εθνικιστής ηγέτης της αγροτικής επανάστασης του Μεξικού.

του Έσπερου


Ο καπιταλιστής που είχε έρθει στη χώρα και είχε κλέψει τη γη από το λαό δεν ήταν ληστής, ενώ εκείνοι που τον έδιωξαν ήταν. Αυτό λένε πάντα τα μέσα προπαγάνδας.

Η μεγάλη εθνικιστική αγροτική επανάσταση του Ζαπάτα στο Μεξικό, στράφηκε από την αρχή ενάντια στους κεφαλαιούχους μεγαλοαστούς. Οι φτωχοί αγρότες, οι πέονες όπως ονομάζονταν, ξεσηκώθηκαν επαναστάτησαν και αποφάσισαν να διώξουν τους ξένους και τους μεγαλοαστούς.

Η οικογένεια Ζαπάτα δεν ανήκε στους πέονες αλλά στους ραντσέρος. Από πατέρα σε γιο γενιές ολόκληρες κατείχαν και δούλευαν ένα μικρό χωράφι. Ο μικρός Εμιλιάνο είχε την πρώτη εμπειρία από το σκοινί και το χαλινάρι φυλάγοντας το μικρό κοπάδι του πατέρα του.

Το βιοτικό επίπεδο της οικογένειας Ζαπάτα δεν ήταν υψηλό, αλλά δεν είχε φτάσει και στο κατώφλι της στέρησης. Όταν πέθανε ο πατέρας και η μητέρα του ανέλαβε τη γη και δούλευε σαν τα μουλάρια του. Είχε ανεξάντλητη ενεργητικότητα, τεράστια δύναμη και απαράμιλλη αντοχή.

Ο νεαρός Εμιλιάνο ήρθε γρήγορα σε σύγκρουση με την εξουσία, μόλις 17 ετών, υπερασπιζόμενος τους συγχωριανούς του ενάντια στους τσιφλικάδες και τους χωροφύλακες.

Ο Ζαπάτα ήταν μια πραγματικά ηγετική μορφή ένας γνήσιος λαϊκός επαναστάτης που αγαπούσε τον λαό του. Πίστευε στην ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης. Υποστήριζε ότι οι επιθέσεις ενάντια στη θρησκεία και την λαϊκή συνείδηση είναι αρνητικές και επιζήμιες, γιατί κανένα δεν πείθουν, το μόνο που καταφέρνουν είναι να οξύνουν τα πάθη, να δημιουργούν μάρτυρες και να ισχυροποιούν τον εχθρό τον οποίο προφασίζονται ότι τον πολεμούν.

Στις οδηγίες που είχε στείλει προς τους Αρχηγούς των Ομάδων του έγραφε μεταξύ άλλων ότι πρέπει να εκτελούν επί τόπου οποιονδήποτε συλλαμβάνουν «να κλέβει ή να προσβάλει τοπικά δικαιώματα». Το σύνθημά του ήταν «γη και ελευθερία» και είχε σαν έμβλημά του την Παναγία πάνω σε μια νεκροκεφαλή.

Την Άνοιξη του 1910 οι χωρικοί στην επαρχία Μορέλος, του Μεξικού, είχαν αποφασίσει να διεκδικήσουν κάποια χωράφια από τον τοπικό τσιφλικά, βασιζόμενοι σε ένα νόμο. Αυτός τους προειδοποίησε ότι αν καταλάμβαναν τα χωράφια θα τους έδιωχνε με τη βία. Οι χωρικοί είχαν απελπιστεί, όταν ο Ζαπάτα γύρισε από ένα ταξίδι που είχε πάει στην πρωτεύουσα του Μεξικού. Αμέσως συγκάλεσε συμβούλιο του χωριού και αποφάσισαν ότι αφού τα νόμιμα μέσα είχαν αποδεχτεί μάταια, θα έπρεπε να πάρουν η ίδιοι το νόμο στα χέρια τους.

Ο Ζαπάτα με μια ομάδα από 80 άντρες κυρίευσε τη φυτεία και χώρισε τα χωράφια σε κλήρους. Μόλις είχε αρχίσει η μεγάλη εθνικοκοινωνική επανάσταση των αγροτών του Μεξικού. Η είδηση για την ενέργεια αυτή διαδόθηκε σύντομα σε ολόκληρο το Μεξικό. Ο Ζαπάτα ξεχώρισε μέσα από τις μάχες για τις οργανωτικές του ικανότητες και σύντομα τον εξέλεξαν «Ανώτατο Αρχηγό του Επαναστατικού κινήματος του Νότιου και του Κεντρικού Μεξικού.

Οι Ζαπατίστας πάντα μιλούσαν μεταξύ τους για επανάσταση. Συγκρούονταν με την αστυνομία και αποτελούνταν από 14χρονα παιδιά μέχρι ηλικιωμένους. Ήταν εθελοντές αγρότες κυρίως και δεν ήταν όλοι οπλισμένοι. Δεν είχαν ούτε υψηλή στρατιωτική συγκρότηση ούτε μια ενιαία πολιτική οργάνωση. Ήταν ουσιαστικά ένας ένοπλος λαός.

Σε κάθε μάχη έπαιρναν τα όπλα των αντιπάλων τους και εκπαιδεύονταν πάνω σε αυτά. Πάντα φρόντιζαν να μην πέσουν ζωντανοί στα χέρια των αντιπάλων τους. Είχαν υιοθετήσει την τακτική του ανταρτοπόλεμου, όπου αποδείχτηκαν εξαιρετικά ικανοί. Ήταν οργανωμένοι σε μικρές, βασικά αυτοσυντήρητες ομάδες, που είχαν σαν βάση τους τα διάφορα χωριά και οι οποίες μπορούσαν να σχηματίσουν ταχύτατα μεγαλύτερα στρατιωτικά σώματα, όπου και όταν ήταν αναγκαίο. Το μέγεθος αυτών των ομάδων κυμαίνονταν από μερικές δεκάδες μέχρι και 200 μερικές φορές άντρες. Οι τοπικές κοινότητες των χωριών εφοδίαζαν τους άντρες και τις γυναίκες του στρατού με τρόφιμα και προμήθειες, ανάλογα με τις δυνατότητες τους και όπου ήταν δυνατόν.

Οι Ζαπατίστας καθιέρωσαν στα χωριά που έλεγχαν την τρίμηνη στρατιωτική υπηρεσία, την οποία ακολουθούσε η τρίμηνη εργασία στα χωράφια. Όταν είχαν καταλάβει την πόλη Μεξικό κατέλαβαν τα κτίρια μιας εφημερίδας που ονομαζόταν El Imparcial και της άλλαξαν το όνομα και την είπαν El Nation (το Έθνος).

Το 1911 η Μεξικάνικη επανάσταση φαινόταν εντελώς χαοτική με ομάδες στρατού και ανταρτών να γυρνάνε στη χώρα προς όλες τις κατευθύνσεις. Το Μεξικό ήταν χωρισμένο σε τρεις κοινωνικές ομάδες.

Την πρώτη την αποτελούσαν οι παλιοί μεγαλοτσιφλικάδες, οι γαιοκτήμονες που τους υποστήριζε η Καθολική εκκλησία, οι μεγαλοκεφαλαιούχοι και μια ισχυρή κλίκα ξένων που είχαν πολλά προνόμια και ήταν κυρίως Αμερικάνοι και Βρετανοί. Με τους μισθοφόρους τους επιζητούσαν την ίδρυση μια δικτατορίας με αρχηγό έναν ελεγχόμενο ηγέτη.

Η δεύτερη ομάδα ήταν η τάξη των αστών, οι καπιταλιστές επιχειρηματίες, ζούσαν κυρίως στις πόλεις και ζητούσαν το κοινοβουλευτικό σύστημα. Αδιάφοροι για τον υπόλοιπο Μεξικανικό λαό ήθελαν σαν καλοί καπιταλιστές … να βελτιώσουν την οικονομική τους κατάσταση και να εξασθενίσουν τη δύναμη και τα προνόμια των μεγαλοτσιφλικάδων και της Καθολικής Εκκλησίας. Επιθυμούσαν να διευρυνθεί η εγχώρια «αγορά» των βιομηχανικών και λοιπών καταναλωτικών αγαθών. Ήταν οι φιλελεύθεροι του 18ου αιώνα.

Η τρίτη ομάδα ήταν οι μεγάλη μάζα των εξαθλιωμένων αγροτών. Οι Μεξικανοί που δεν είχαν κλήρο, οι πέονες, οι μικροκαλλιεργητές, οι ενοικιαστές γης. Μαζί με αυτούς τους χωρικούς ήταν και η νέα τάξη των μισθωτών εργατών στη βιομηχανία. Οι εργάτες των ορυχείων, των σιδηροδρόμων και άλλων. Μέσα σε αυτή την κοινωνική ομάδα υπήρχε και μια υποομάδα στην επαρχία του Μορέλος και σε μερικές γειτονικές πολιτείες στο νότιο Μεξικό.

Άνθρωποι που ανήκαν σε ένα αρχαίο λαό. Λένε ότι προήλθαν από την ανάμειξη των φυλών Τολτέκ και Τσιτσιμέκ που κατοικούσαν στην κοιλάδα του Μορέλος από τον έβδομο αιώνα. Δεν ήταν ούτε χωρικοί με την ευρωπαϊκή έννοια ούτε ινδιάνοι με την βορειοαμερικανική έννοια, αλλά απομεινάρια ενός αρχαίου πολιτισμού.

Χωρίς κάποια ιδεολογική βοήθεια εκτός από μερικούς ιδεαλιστές από την πρωτεύουσα του Μεξικού, αυτή η ομάδα κατέλαβε την επαρχία χωρίς ούτε ένα πέσο, ούτε μια σφαίρα, ούτε ένα όπλο, εκτός από αυτά που είχε αρπάξει από τον εχθρό. Ήταν οι εθνικιστές επαναστάτες που μισούσαν τους ξένους που πήγαν και τους έκλεψαν τη γη τους. Αγαπούσαν τη γη τους γιατί ήταν αληθινοί αγρότες.

Ενώ στην αρχή ήταν μαζί με τους εργάτες των πόλεων, κυρίως της Βέρα Κρουζ και της πόλης του Μεξικού, όταν ο Βενουτσιάνο Καράντσα, με τις ευλογίες των ΗΠΑ, στράφηκε εναντίον του Ζαπάτα και του Πάντσο Βίγια, τότε υπήρξε και η σύγκρουση μεταξύ των Ζαπατίστα και των αναρχικών της Casa που υποστήριξαν τον Καράντσα και τους Καρανσίστας.

Ήταν αντι - Αμερικάνοι και αντι -Βρετανοί. Μπόρεσαν να σηκώσουν στις πλάτες τους τη μεγαλύτερη εθνικιστική αγροτική επανάσταση της Λατινικής Αμερικής και κατάφεραν να διατυπώσουν δημόσια τις απαιτήσεις τους για «επιστροφή της γης που έκλεψαν οι τσιφλικάδες στους αγρότες». Ήταν οι Ζαπατίστας.